Dat het zó uit de klauwen zou groeien, hadden typografisch vormgever Sander Neijnens en graficus Ivo van Leeuwen niet verwacht. Het begon met een lettertype dat Sander vooral ontwierp voor eigen gebruik: “Leuk voor op offertes.” Toen het niet goed lukte om een pictogram van de uber-Tilburger – de kruikenzeiker – te integreren in het geheel, vroeg Sander illustrator Ivo erbij. Het project werd steeds gekker en groter; ze gingen op zoek naar de gemene deler van Tilburg en kwamen zo op termen als eigenwijs, rauw, humoristisch, experimenteel en ook swingend. Grepen uit het Tilburg zoals het is, volgens de inwoners van de stad zelf – want die bevroegen ze – die ze verwerkten in het lettertype én in de pictogrammen. Sander: “Dat rauwe zit ‘m in de letter zonder schreven. En de humor”, hij wijst naar de ij van TilburgsAns, net een leutig lachend gezicht, “zie je hier. Of de Q, dat is dan weer net een ballon. TilburgsAns is Tilburg.”

Iedereen die wil, kan het lettertype en de pictogrammen gebruiken. Gratis en voor niets. En dat gebeurt dus ook, op grote schaal; Tilburgers eigenen zich de letter vol overgave toe. Ivo: “De vader van een vriend zei: ‘Als ik doodga, moet het bidprentje in mijn letter.’” Sander over de overlijdensadvertenties in TilburgsAns (hij komt ze regelmatig tegen in de krant): “Bijzonder toch, dat iemand zijn laatste groet aan de wereld specifiek in dit lettertype wil uitdragen?”

Waar TilburgsAns allemaal voor wordt gebruikt, blijft hen verbazen. Een makelaar in de Plint heeft zijn bedrijfsnaam mensgroot in TilburgsAns op het raam laten pennen. En nog niet zo lang geleden, toen Sander met zijn dochter over het Stadsforum liep, ontdekte zij dat de Tilburgse stadsakte in TilburgsAns in de straatstenen is gebeiteld. Lachend: “Daar hadden Ivo en ik dus geen idee van.”

Tien jaar na haar geboorte is TilburgsAns nog steeds springlevend. En dat komt mede doordat de Tilburgers het lettertype zo stevig omarmden. Typografie die de geest van een stad zó goed representeert, is uniek in de wereld. Door de jaren heen groeide TilburgsAns uit tot een volwassen en volwaardig lettertype. Er worden nog steeds letters, spaties en leestekens geadopteerd en ook de aanvragen voor pictogrammen die er volgens Tilburgers écht bij moeten, druppelen geregeld binnen. “Kijk hier”, wijst Sander, “dit is die nieuwe torenspits in de Armhoefse Akkers.”

Aanvragen staat vrij, maar Sander en Ivo houden uiteindelijk de laatste stem. Zomaar een bedrijfspand vereeuwigen in een TilburgsAns-pictogram, omdat een commerciële partij er een flinke smak geld voor betaalt? Dat is er niet bij. Ivo: “De kracht van TilburgsAns is juist dat het van onderaf is ontstaan, onafhankelijk. En zo moet het ook blijven. Van de Tilburgers en voor de Tilburgers. Waar iedereen verder zelf mag weten wat-ie er verder mee doet.”